Hormonen in de war, het ontstaan van allergieën en verhoogd risico op borstkanker

Je hoort en leest er steeds vaker over: hormoonverstorende stoffen, in het Engels EDC’s of endocrine disrupting chemicals genoemd. Dit is een verzamelnaam voor heel wat verschillende synthetische stoffen, zoals ftalaten, parabenen en bisfenolen, die in tal van producten terug te vinden zijn, zoals pesticiden, verf, plastic, huishoudproducten en cosmetica. De wetenschap heeft aangetoond dat deze stoffen zich in je lichaam kunnen gaan gedragen als hormonen, of -net het omgekeerde- de werking van je hormonen kunnen gaan blokkeren. Hierdoor kan je hormonale systeem verstoord raken, met mogelijk schadelijke effecten op het zenuwstelsel en immuunsysteem. Dit kan leiden tot onvruchtbaarheid, obesitas, diabetes, borst- en prostaatkanker en nog heel wat andere aandoeningen.

De belangrijkste stoffen die vandaag in cosmetica worden beschouwd als hormoonverstoorder, kun je in 3 groepen verdelen: ftalaten, parabenen en UV-filters. In sommige gevallen (helaas niet altijd) kun je deze herkennen op de ingrediëntenlijst van de producten die je koopt of misschien al in je badkamerkastje hebt staan.

Daarnaast is de wetenschap over heel veel stoffen nog niet zeker welke cosmetica ingrediënten kankerverwekkend zijn. Er zijn wel vele vermoedens. Waarom wachten tot het te laat is? Er zijn immers talloze alternatieven waarvan we in elk geval weten dat deze gezond zijn.

Check daarom je producten in elk geval even op deze hormoonverstoorders:

  1. Ftalaten: Ftalaten worden vaak aan plastic  toegevoegd om het soepeler te maken (vandaar de term ‘weekmakers’). Ze verstoren de hormoonhuishouding en zijn mogelijk kankerverwekkend. Ze komen voor in heel wat verschillende producten zoals voedselverpakking, plastic speelgoed en verf.  In verzorgingsproducten worden ftalaten vaak gebruikt als stabilisator voor synthetische parfums. Helaas is het  niet verplicht om ze te vermelden op de ingrediëntenlijst  aangezien parfum wordt beschouwd als een ‘bedrijfseigen’ ingrediënt.
  2. Parabenen: Parabenen zijn conserveringsmiddelen die ervoor zorgen dat een verzorgingsproduct langer kan worden bewaard zonder dat het van structuur en/of kleur verandert. De wetenschap heeft parabenen in verband gebracht met een verhoogd risico op borstkanker. Ook is inmiddels vastgesteld dat methylparabeen kan leiden tot versnelde huidveroudering, huiduitslag en allergie. Op de INCI-lijst zijn parabenen herkenbaar onder de term ‘paraben’, voorafgegaan door methyl, ethyl, propyl en butyl.
  3. UV-filters: Synthetische UV-filters, zoals Benzofenon-3 (oxybenzon), 3-benzylideen kamfer, 4 methylbenzylideen kamfer (4-MBC), 4,4-Dihydoxybenzofenon, benzofeno en ethylhexylmethoxycinnamaat  hebben een hormoonverstorende werking.

Bovendien is gebleken dat het koraal er ernstig onder leidt.

Helaas is er nog geen biologische zonnefilter uitgevonden welke op alle vlakken bevalt. Natuurlijke zonnebrandcrèmes bevatten meestal een combinatie van titaniumdioxide en zinkoxide. Ze beschermen je volledig tegen UVB-stralen, die het verbranden van je huid veroorzaken, en tegen UVA-stralen, die zorgen voor veroudering van je huid. Maar in hun oorspronkelijke vorm laten deze UV-filters wel een witte waas achter op je huid. Om dit te voorkomen worden deze deeltjes verkleint op nano-niveau zodat het product transparanter en minder zichtbaar is op de huid. Nano deeltjes kunnen worden opgenomen in je lichaam, maar omdat titaniumdioxide en zinkoxide veilig zijn om te eten nemen we dat voor lief. Maar nu komt het: Om van nano titaniumdioxide een stabiele UV-filter maken moeten de titianiumdioxidedeeltjes helaas gecoat worden met schadelijk aluminium. Fabrikanten zijn niet nog niet verplicht om deze aluminiumcoating op het etiket te vermelden. Maar zie je titaniumdioxide (nano) op de verpakking, dan kun je ervan uit gaan dat je aluminium gebruikt.

Andere ingrediënten die je beter kunt vermijden…

Als je toch de moeite doet om je verzorgingsproducten te ‘screenen’ op de mogelijke aanwezigheid van hormoonverstorende stoffen, dan is het goed om ook even te letten op andere ingrediënten waarvan is aangetoond dat ze de huid kunnen irriteren of allergische reacties kunnen veroorzaken. De belangrijkste stoffen om in de gaten te houden zijn minerale oliën, Methylisothiazolinone, sulfaten en kunstmatige parfums.

  1. Minerale oliën en petroleumderivaten: Minerale oliën zijn vooral terug te vinden in lotions en crèmes. Ze laten een laagje achter op de huid waardoor deze zachter en soepeler aanvoelt. Dit kan er echter ook voor zorgen dat de poriën worden afgesloten waardoor de huid minder goed kan ademen en geen afvalstoffen kan afvoeren. Ook kunnen minerale oliën leiden tot  huidirritaties, allergieën en puistjes. Op de ingrediëntenlijst zijn minerale oliën en petroleum-derivaten te herkennen als: petrolatum, vaseline, paraffinum-liquidum, paraffinum-subliquidum cera microcristallina (hart-paraffine), microcrystalline wax, mineral oil, ozokerit, ceresin, C 11-12 of C 13-14 isoparaffin.
  2. Methylisothiazolinone (MI): Wordt gebruikt als alternatief voor parabenen, vaak in combinatie met methylchloroisothiazolinone (MCI). Vooral de combinatie van deze twee stoffen blijkt contactallergieën uit te lokken, ondanks de veiligheidsmarge die al eerder op basis van wetenschappelijk onderzoek werd vastgesteld.
  3. Sulfaten: Deze stoffen zorgen voor het schuimende en ontvettende effect van producten zoals shampoo, gezichtsreiniger of douchegel. Het nadeel ervan is dat ze buiten talg en vuil ook makkelijk het natuurlijke huidvet kunnen oplossen. Daardoor kan de barrièrefunctie van de huid worden verstoord, met irritaties en uitdroging als gevolg. De belangrijkste synthetische sulfaten die terug te vinden zijn op de ingrediëntenlijst zijn Ammonium Lauryl Sulfate, Ammonium Laureth Sulfate, Sodium Lauryl Sulfate, Sodium Laureth Sulfate (SLS), Sodium Myreth Sulfate, TEA Lauryl Sulfate en TEA Laureth Sulfate.
  4. Kunstmatige parfums: Deze geurstoffen worden gebruikt omdat ze goedkoper zijn dan natuurlijke parfums. Ze kunnen echter allergische reacties veroorzaken, zoals huiduitslag en irritaties. Kunstmatige geurstoffen vind je op de ingrediëntenlijst vaak aangeduid met: parfum, perfume, parfummix, fragrance, peru balsem of balsam peru. Helaas wordt de term parfum ook gebruikt bij natuurcosmetica waar uitsluitend natuurlijke etherische oliën worden gebruikt als geurstof.